Wykłady monograficzne / dr Ewelina Twardoch / dr Arkadiusz Półtorak

W dniu 29 maja 2026 roku, w sali nr 100. w budynku Głównym ASP przy pl. Matejki 13, odbędą się dwa wykłady. Wykłady są kierowane do wszystkich zainteresowanych osób i są bezpłatne – serdecznie zapraszamy!

Wykłady odbędą się w formule hybrydowej. Zapisy na udział online pod adresem: kswieczka@asp.krakow.pl

Biometria w praktyce artystycznej: od fotografii po performans interkonektywny – wykład dr Eweliny Twardoch

ASP Kraków
pl. Matejki 13, I piętro, sala 100
29 maja godz. 13:00-14:30

Techniki i strategie biometryczne są adaptowane w praktykach artystycznych co najmniej od końca lat 30. XX wieku, zyskując na znaczeniu za sprawą działań György’a Kepesa i rozwijając się w czterech głównych obszarach, które określam wspólnym mianem sztuki biometrycznej. Obszary te to: projekty bazujące na technikach obrazowania medycznego (na przykład RTG czy rezonansu magnetycznego), projekty operujące na biosygnałach pochodzących z ciała (np. muzyka mózgu), realizacje opierające się na technikach self-trackingu oraz sztuka identyfikacji biometrycznej (np. linie papilarne, face recognition, etc.). Wszystkie stanowią pogranicze z innymi nurtami i tendencjami w sztuce: sztuką biologiczną (bio)robotyczną i (bio)cyborgiczną, surveillance art, sztuką generatywną. Stosowane są w nich rozwiązania charakterystyczne dla sztuki (post)cyfrowej, sztuki mediów lokacyjnych, sztuki dźwięku, sztuki wideo, sztuki interaktywnej, sztuki wirtualnej/rozszerzonej rzeczywistości, sztuki AI, kreatywnego oraz spekulatywnego designu (w tym także architektonicznego), mody interaktywnej, a także tradycyjnych formuł medialnych: malarstwa, fotografii, rzeźby i performansu. Część projektów biometrycznych proponuje również takie rozwiązania spekulatywne, które możemy uznawać za realizacje scenariuszy science-fiction.

Z tego względu ścisła próba definiowania sztuki biometrycznej jest trudna, ale z pewnością są to praktyki artystyczne, które kształtują syntopię sztuki, nauki i technologii (P. Zawojski).

Sztukę biometryczną można też analizować z perspektywy technosensoryczności (M.-L. Angerer), a zatem procesów, które potrafią przetwarzać nawet najbardziej intymne stany i funkcje ciała w systemy danych, tworząc z nich cyfrowe repliki. Z tego względu Laurie Frick, jedna z twórczyń, nadała swoim pracom motto: „Antycypując przyszłość danych o sobie”.

Chciałabym, żebyśmy w czasie prezentacji wspólnie prześledzili najważniejsze projekty z zakresu sztuki biometrycznej, sprawdzili, na ile redefiniują one tradycyjne rozumienie konkretnych mediów sztuki. Chciałabym również, żebyśmy zastanowili się nad potencjałem krytycznym i subersywnym sztuki biometrycznej, nad politycznym, społecznym, ekokrytycznym zaangażowaniem tych prac, także w kontekście świata zwierząt, roślin i maszyn, odnoszą się do refleksji nad opresyjnym znaczeniem samej biometrii (S. A. Magnet) i kulturotwórczą rolą procesów algorytmizacji (L. Parisi). Istotne będzie też pytanie, czy projekty biometryczne proponują dla nas realne rozwiązania „taktyk znikania” (M. Ożóg) z rzeczywistości biometrycznego nadzoru, a także, na ile mogą stanowić przy tym narzędzia autoetnografii i biohackingu.

Ewelina Twardoch – adiunktka w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka licznych artykułów naukowych (w tym w „Tekstach Drugich”, „Humanities”), redaktorka książek zbiorowych, autorka monografii „Sztuka biometryczna w perspektywie filozofii post- i transhumanizmu. W stronę estetyki postafektywnej”, za którą otrzymała główną nagrodę Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami. Uczestniczyła w licznych naukowych konferencjach polskich i zagranicznych, jest członkinią Komitetu Nauk o Sztuce PAN, a także zastępczynią redaktor naczelnej „Przeglądu Kulturoznawczego”. Jest tłumaczką z języka niemieckiego. Naukowo zajmuje się sztuką nowych mediów, filozofią, literaturą i współczesnym kinem oraz serialem. Niezmiennie marzy o locie w kosmos.

Globalność na peryferiach. Sztuka krytyczna wobec „realnej globalizacji” w XXI wieku – wykład dr Arkadiusza Półtoraka

ASP Kraków
pl. Matejki 13, I piętro, sala 100
8 maja kwietnia, godz. 15:00-16:30

W trakcie wykładu pokażę, w jaki sposób pojęcie „częściowych asamblaży” (partial assemblages) amerykańskiej socjolożki Saskii Sassen może posłużyć do krytycznego przemyślenia globalnej historii sztuki. Sassen opisywała współczesną globalizację jako proces dokonujący się poprzez niejednorodne sieci instytucji, grup nacisku i innych aktorów społecznych i politycznych, które służą interesom globalnego kapitału, nie kwestionując jednocześnie formalnej struktury państw narodowych i podległych im organów. Przyjmując koncepcję Sassen za punkt wyjścia, będę przyglądać się praktykom artystycznym i kuratorskim, które rozwijają się pod wpływem wspomnianych mechanizmów instytucjonalnych, ujawniają je i/lub próbują im przeciwdziałać. Wystąpienie obejmie przykłady inicjatyw artystycznych, które wzrastały na fali arabskiej wiosny, m.in. działalność kolektywu Mosireen. Odniosę się również do wybranych przykładów z porządku polskiej sztuki z ostatnich trzech dekad, analizując je w świetle krytycznych historii polskiej transformacji gospodarczej i ustrojowej. 

Arkadiusz Półtorak – kulturoznawca, kurator i krytyk sztuki. Adiunkt w Katedrze Performatyki na Wydziale Polonistyki UJ. Prezes Sekcji Polskiej AICA. Współzałożyciel niezależnej przestrzeni dla sztuki i muzyki współczesnej Elementarz dla Mieszkańców Miast w Krakowie (2016-2025), współkurator powiązanego projektu re:elementarz w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK. Członek Rady Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Kapituły Nagrody Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy. Teksty krytyczne publikował m.in. na łamach „Texte zur Kunst”, „Magazynu SZUM”, „Dwutygodnika” i „Czasu Kultury”.

PROWADZĄCA: Karolina Plinta

Wykłady odbędą się w formule hybrydowej. Zapisy na udział online pod adresem: kswieczka@asp.krakow.pl