Litofania jako medium światła i znaczenia – Ewa Szlachetka-Depak

Centralnym punktem wykładu była relacja z pobytu badawczego w The Blair Museum of Lithophanies, instytucji powstałej wokół największej na świecie kolekcji litofanii, zgromadzonej przez Laurel Blaira. Prelegentka przybliżyła zarówno kontekst powstania muzeum, jak i znaczenie litofanii jako unikatowej techniki pracy z porcelaną i światłem, osadzając swoje badania w międzynarodowym kontekście artystycznym i instytucjonalnym.

Litofania, będąca szczególną formą zdobienia porcelany, ujawnia swój obraz dopiero w momencie podświetlenia, różnice grubości materiału determinują walorowy charakter przedstawienia. Podczas wykładu zaprezentowane zostały możliwości zastosowania tej techniki w sztuce współczesnej i designie, a także autorskie strategie pracy z przeziernością porcelany w obiektach rzeźbiarskich, instalacjach przestrzennych oraz realizacjach łączących obraz z dźwiękiem.

Istotnym wątkiem spotkania była interdyscyplinarność litofanii, sytuującej się na styku rzeźby, rysunku i obrazu. Choć oparta jest na wklęsło-wypukłym reliefie, nie prowadzi do powstania klasycznej płaskorzeźby, lecz dynamicznego obrazu walorowego, którego percepcja zmienia się wraz z warunkami oświetleniowymi.

W trakcie wykładu zaprezentowana została również pierwsza monografia poświęcona tej technice, Lithophanes autorstwa Margaret Carney. Egzemplarz publikacji, opatrzony dedykacją autorki, został przekazany m.in. do zbiorów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Książka ta zostały podarowana podczas spotkania i dyskusji poświęconej litofanii w The International Museum of Dinnerware Design, którego Margaret Carney jest obecnie kuratorką i dyrektorką.

Program wykładu obejmował także relację ze spotkania z Bryanem Czibeszem, profesorem SUNY University New Paltz (Nowy Jork), który w swojej praktyce badawczej i artystycznej wykorzystuje technologie druku 3D do tworzenia porcelanowych litofanii. Wątek ten otworzył dyskusję nad współczesnym potencjałem technologicznym i jego wpływem na rozwój tradycyjnych technik ceramicznych.

Wykład Ewy Szlachetki-Depak stanowił przykład spójnego połączenia badań artystycznych, refleksji teoretycznej oraz praktyki projektowej, podkreślając znaczenie wyjazdów badawczych, międzynarodowych kontekstów oraz interdyscyplinarnego podejścia w kształceniu doktorantów Szkoły Doktorskiej ASP w Krakowie.